فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٤٩ - بيان گفتار پيش

ترجمه:

بيان گفتار پيش‌

بيان و شرح اين گ فتار آنستكه:

بزودى بر اثبات حركت جوهريّه اقامه برهان خواهيم نمود و انشاء اللّه بيان‌

مينمائيم كه طبايع عالم اعمّ از آنكه فلكيّه بوده يا عنصريّه باشند ذاتا بتدّل پ يدا

كرده و جواهر در اينعالم متحرّك و سيّال هستند و اعراض آنها نيز تابع اين طبايع‌

بوده و به تبدل آنها اينها نيز تبدّل و تغيّر مى‌يابند، و طبايع مزبور كه اين اعراض را

قبول نموده در تحصّل با آنها متّحد بوده همانطوريكه جنس با فصل در خارج متّحد

مى‌باشند از اينرو حركت و سيلان اين طبايع بهمان سيلان اعراض مى‌باشد لذا

بايد بگوئيم:

تغيّر حكمش صرفا بر صفات عالم نبوده بلكه بر ذوات آنها نيز جارى‌

مى‌گردد و بايد توّجه داشت كه هر شيى‌ء سيّال كه حدّى از آن ملاحظه شود

محفوف به دو عدم مى‌باشد: عدم سابق و عدم لا حق.

و ايندو سيلانشان زمانى است فلذا بآنها سيّال زمانى گ ويند چ ه آنكه‌

ظرف ايندو همان ظرفى است كه وجود لاحق و سابق در آن مى‌باشند و قبلا

دانسته شد ظرف سيّالات زمان مى‌باشد پ س در نتيجه بايد بگوئيم:

حدّ مذكور مسبوق الوجود به عدم زمانى است و همچنين است كلام در

اجزاء اين حد و نيز اجزاء اجزاء آن چ نان چ ه حدّى كه در دو طرف حدّ مزبور و نيز

آنچه در تلو و دو جانب تالى قرار گ رفته نيز واجد همين حكم مى‌باشد.

شرح فارسى:

توضيح‌

چ نان چ ه در مبحث طبيعيّات انشاء اللّه خواهيم گ فت مرحوم مصنّف از

كسانى است كه بحركت جوهرى قائل مى‌باشد همانطورى كه قاطبه عرفاء و

بعضى از حكماء همچون ملّاصدرا بآن معتقدند و برخى مانند شيخ الرّئيس آنرا

منكرند و اثبات مرام فريقين و بيان ادلّه ايشان در بخش طبيعيّات انشاء اللّه ذكر

مى‌شود.